Madde Nedir?

      MADDENİN TANIMI


    Boşlukta yer kaplayan, kütlesi ve eylemsizliği olan her şey maddedir. 
Madde ile ilgili örnekler

    Oturduğumuz sıralardan, yediğimiz yiyeceklere, dev yıldızlardan gezegenlere, kullandığımız basit aletlerden bilgisayarlara, tek hücreli canlılardan karmaşık yapılı canlılara, gözümüzle görebildiğimiz bütün nesnelerden, göremediğimiz atmosferdeki gazlara kadar her şey maddedir.

       Maddenin sınıflandırılması

    Maddeler  saf maddeler ve  Karışımlar olmak üzere ikiye ayrılır. Saf maddeler, Elementler ve Bileşiklerdir. Karışımlar, Homojen karışım ve Heterojen karışım olmak üzere ikiye ayrılır

 

MADDENİN ÖZELİKLERİ

 

SAF MADDELER

 

   ELEMENTLER

- Metaller
- Ametaller
- Soygazlar 

   BİLEŞİKLER

- Asitler
- Bazlar
- Tuzlar
- Oksitler 


KARIŞIMLAR

 

  HOMOJEN KARIŞIM (Çözeltiler)


- İyonal çözelti
- Moleküler çözelti

 

 HETEROJEN KARIŞIM

- Emülsiyon
- Süspansiyon

 

Fiziksel özellikler

   Maddenin bir başka maddeye dönüşmeksizin gözlenebilen ve ölçülebilen dış görünüşü ile ilgili özellikleridir.

  Maddenin rengi, kokusu, tadı, çözünürlüğü, sertliği, hacmi, ısı ve elektrik iletkenliği, katı, sıvı, gaz hâlleri, erime noktası, kaynama noktası fiziksel özelliklerdir.


Kimyasal özellikleri

    Maddenin reaksiyon verebilme veya başka maddeler ile birleşerek yeni madde oluşturabilme kapasitesidir.

    Bir maddenin başka madde ile etkileşmesi veya etkileşmemesi, onun kimyasal yapısı ile ilgili özelliklerdendir.

    Yanıcı olup olmaması, asidik ya da bazik olması, suyla reaksiyona girip girmemesi kimyasal özelliklere örnek verilebilir.

 

Radyoaktif özellikler

    Bazı maddeler kendiliğinden ışın yayar. Bu özelliği yapısında bulunduran    elementlere radyo aktif elementler denir. Uranyum,radyum,toryum gibi elementler radyoaktiftir.

      
 MADDENİN ORTAK VE AYIRT EDİCİ ÖZELLİKLERİ

 

Maddenin ortak özellikleri

    Maddenin kütle, hacim ve eylemsizlik olmak üzere üç tane ortak özelliği vardır. Maddenin uzayda kapladığı yer, hacim olarak ifade edilir.

    Kütle, madde miktarının bir ölçüsüdür, terazi ile ölçülür.

    Ağırlık, bir cismin üzerine yerkürenin uyguladığı çekim kuvvetidir. 

Maddenin ayırt edici özellikleri

    İki maddenin aynı ya da farklı maddeden mi yapıldığını anlamak için birtakım özellikleri araştırmak gerekir. Bunlar maddenin ayırt edici özellikleridir. Maddenin ayırt edici özellikleri şekle, biçime ve miktara bağlı olmayıp, maddenin cinsine bağlıdır. 

1) Öz kütle (yoğunluk)
2) Erime noktası ve kaynama noktası
3) Çözünürlük
4) Sıcaklıkla genleşme
5) Esneklik
6) İletkenlik


MADDENİN AYIRT EDİCİ ÖZELLİKLERİ
ÖZKÜTLE (YOĞUNLUK)
   

   Maddelerin 1 cm3'ünün gram cinsinden kütlesine öz kütle denir. Öz kütle (d) ile gösterilir.
   Kütle (m) ve hacim (V) arasında     d=m/v     bağıntısı vardır. Özkütlenin birimi g/cm3 dür.
   Saf maddelerin (element ve bileşik) özkütleleri sabittir. Karışımların öz kütleleri ise sabit değildir.
   Bir maddenin özkütlesinden söz ederken sabit bir sıcaklıktaki özkütlesinden söz edilmelidir. Sıcaklık değiştiğinde maddenin hacmi değişeceğinden özkütlesi de değişir. Özellikle gazlardaki değişiklik daha belirgindir.
   Özkütle, maddenin karakteristik özelliği olmasına rağmen yalnız özkütlesi bilinen bir maddenin hangi madde olduğu anlaşılamayabilir. Bir maddenin hangi madde olduğunun anlaşılabilmesi için birden fazla ayırt edici özelliğinin incelenmesi gerekir.
              
                    Madde                         Özkütle

                     Altın                              19,30
                     Kurşun                          11,30
                     Bakır                               8,92
                     Demir                             7,86
                     Alimünyum                 2,70
                     Su                                    1,00
                     Zeytinyağı                   0,910
                     Etilalkol                       0,780

    Çoğu zaman maddenin diğer ayırt edici özellikleri de yalnız başına maddeleri tanımaya yetmeyebilir.

    Buna göre, bir maddenin hangi madde olduğunun anlaşılabilmesi için birden fazla özelliğinin incelenmesi gerekir.


ERİME VE KAYNAMA NOKTASI


   Maddenin katı, sıvı ve gaz hallerinden diğerine geçmesine hal değişimi denir. Erime, donma, kaynama ve yoğunlaşma birer hal değişimi olayıdır.

   Hal değişmesi olaylarında madde ısı alır yada verir.


ERİME NOKTASI
    

   Katı maddelerin ısıtıldığında sıvı hâle geçtiği sıcaklıktır. Saf maddeler erime sıcaklığı yada erime noktası denilen belli bir sıcaklık derecesinde erir. Erime sıcaklığı maddelerin ayırt edici bir özelliğidir. Örneğin buz, 0°C de, demir ise 1535 °C de erir. Bir maddenin donma noktası, erime noktasına eşittir.


KAYNAMA NOKTASI

  
   Isıtılan bir sıvının gaz fazına geçtiği sıcaklıktır. Kaynama sırasında sıvının buhar basıncı açık hava basıncına eşittir.

  
   Saf bir maddenin erime noktası ve donma noktası aynı sıcaklıktır.

   Katı ve sıvının azlığı yada çokluğu erime ve kaynama noktasını değiştirmez. Ayırt edici olan bu özellikler miktara bağlı değildir. Maddenin azlığı yada çokluğu alınan ya da verilen ısı miktarını etkiler

 

Su-alkol karışımının ısıtılması

   Karışım ısıtıldığında kaynama noktası düşük olan alkol önce buharlaşırken, kaynama noktası alkolden yüksek olan su daha sonra hâl değiştirir.


Tuzlu suyun ısıtılması

   Çözeltilerin kaynama noktası saf maddenin (çözücünün) kaynama noktasından daha büyüktür.

   Saf su 100°C'de kaynar. Tuzlu su 100°C' nin üzerinde bir sıcaklıkta kaynar.

   Saf maddelerde kaynama sırasında sıcaklık sabit kalırken tuzlu suyun kaynaması sırasında sıcaklık devamlı artar. Bu sıcaklık artışı çözelti doygun hâle gelinceye kadar devam eder.

   Maddenin erime ve kaynama noktasına ortamın basıncı ve maddenin safsızlığı etki eder.

 

ÇÖZÜNÜRLÜK


     Bir maddenin başka bir madde içinde gözle görülemeyecek kadar küçük parçacılar halinde dağılarak; her yerinde aynı özellikleri taşıyan bir karışım oluşturması olayına çözünme denir.

     Başka bir madde içinde dağılan maddeye çözünen, çözünmeyi sağlayan maddeye çözücü elde edilen karışıma çözelti denir.

     Doymuş çözeltideki 100 gram suda çözünmüş olan madde miktarı, o maddenin o sıcaklıktaki çözünürlüğüdür.

     Çözünürlük, çözücünün cinsine, çözünenin cinsine, sıcaklık, basınç ve ortak iyonun varlığına bağlıdır.

     Sıcaklığın değiştirilmesi maddelerin çözünürlüğünü değiştirir. Genellikle sıcaklığın artırılması ile katılarda çözünürlük artarken gazlarda azalır.

          

SICAKLIKLA GENLEŞME


     Genleşme, ısıtılan cisimlerin, boyunda, yüzeyinde veya hacmindeki değişmedir.

     Genleşme katı ve sıvılar için ayırt edici bir özelliktir. Her katı ve sıvının farklı bir genleşme katsayısı vardır.

     Aynı şartlarda eşit hacimdeki iki gaz örneği özdeş ısıtıcılarda  aynı sürede ısıtıldıklarında hacimleri eşit miktarda artar. Bütün gazların genleşme katsayısı aynıdır.

 

   ESNEKLİK


    Esneklik yalnız katılar için ayırt edici bir özelliktir. Sıvı ve gaz maddelerin esneme özellikleri yoktur.

 

  İLETKENLİK


    Üzerinden geçen elektrik akımına karşı maddelerin gösterdiği kolaylık iletkenliktir.
    Bir madde elektrik akımına karşı ne kadar az direnç gösterirse o kadar iyi iletkendir.
    Maddelerdeki elektrik akımı iletkenliği elektronların hareketi ve iyonların hareketi ile ilgilidir.

    Elementlerden metaller elektrik akımını iletir, ametaller iletmez.

    İyonik bağlı katı kristaller elektrik akımını iletmezler. Bunlar sıvı hâlde ve sulu çözelti hâlinde elektrik akımını iletirler.

    Bazı maddeler ısıyı iyi ilettiği halde bazıları iyi iletemez. Metaller, diğer maddelere göre ısıyı çok iyi iletirler. Ancak metallerinde kendi aralarında ısı iletkenlikleri birbirlerinden farklıdır.

 

 

 

 

 

Yorum Yaz
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !